Okul öncesi dönemdeki çocukların düşünme becerilerinin yaratıcı düşünme ve eleştirel düşünme kapsamında değerlendirilmesi

Bu araştırmada, okul öncesi dönemde bulunan çocukların yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma 2024–2025 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, Ankara ilinde yer alan üç farklı anaokulunda öğrenim gören 196 4-5 yaş çocuğu ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 5-6 Yaş Çocukları İçin Eleştirel Düşünme Becerileri Testi (ÇEDT) ve Okul Öncesi Yaştaki Çocuklar İçin Bütünleşik Yaratıcılık Testi (BYT- Okul Öncesi) kullanılmıştır. Okul öncesi dönemdeki çocukların yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri arasındaki ilişkiye ait bulgular, çocukların her iki düşünme türünde de genel olarak orta düzeyde puanlar aldığını göstermiştir. Eleştirel düşünmenin alt boyutları arasında değerlendirme ve analiz alanlarında görece daha yüksek puanlar görülürken, yorumlama, çıkarım ve açıklama gibi alt boyutlarda daha sınırlı bir performans gözlemlenmiştir. Yaratıcı düşünmede ise dil alanında akıcılık öne çıkarken, hayal gücü ve orijinallik gibi özgünlükle ilişkili boyutlarda puanların daha düşük olduğu görülmüştür. Şekil alanındaki görevlerde ise yapılandırılmış unsurların çocuklar tarafından daha kolay tamamlandığı, özgün üretim gerektiren boyutlarda ise performansın sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Her iki ölçme aracının hem genel hem de alt boyut puanları arasında olumlu korelasyonlar elde edilmiştir. Bulgular, okul öncesi dönemde yaratıcı ve eleştirel düşünmenin birbirini besleyen doğası da göz önünde bulundurularak, erken çocukluk eğitiminde bu becerilerin birlikte ve sistemli olarak desteklenmesinin önemini ön plana çıkarmaktadır.

This study examined the creative and critical thinking skills of preschool children. A correlational screening model, a quantitative research method, was used in the study. The study was conducted in the second semester of the 2024–2025 academic year with 196 4- to 5-year-old children attending three different kindergartens in Ankara. The Critical Thinking Skills Test for 5- and 6-Year-Old Children (CTS) and the Integrated Creativity Test for Preschool-Aged Children (ICTS-Preschool) were used in the study. Findings regarding the relationship between the creative and critical thinking skills of preschool children showed that children generally scored moderately in both types of thinking. While relatively higher scores were observed in the evaluation and analysis sub-dimensions of critical thinking, more limited performance was observed in sub-dimensions such as interpretation, inference, and explanation. In creative thinking, fluency in language was prominent, while scores were lower in dimensions related to originality, such as imagination and originality. In the figurative domain, children were found to have easier completion of structured elements, while performance in dimensions requiring original production remained limited. Positive correlations were obtained between both overall and sub-dimension scores of both assessment instruments. Considering the mutually reinforcing nature of creative and critical thinking in the preschool period, the findings highlight the importance of systematically supporting these skills together in early childhood education.