Türkiye'de Nitel Araştırma Yöntemi: Eğitim Bilimleri Alanında Yapılan Doktora Tezlerinin Sistematik Bir İncelemesi

Bu çalışma, Türkiye'de eğitim bilimleri alanında nitel araştırma yöntemlerini kullanan doktora tezlerinin sistematik bir genel görünümünü sunmaktadır. Kapsamlılığı ve erişilebilirliği sağlamak için ulusal tez veri tabanı incelenmiştir. Anahtar kelime aramaları yoluyla nitel araştırma paradigmasına uygun toplam 491 doktora tezi belirlenmiştir. Veriler, araştırma tasarımı, örnekleme yöntemleri ve grupları, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri, güvenilirlik kriterleri, araştırmacının rolü ve bulguların sunumu gibi çeşitli yönlere odaklanarak içerik analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, nitel tasarım türleri, örnekleme stratejileri ve veri analiz teknikleri gibi belirli unsurların yaygın olarak kullanılırken, diğer bileşenlerin daha az dikkat çektiğini göstermiştir. Özellikle, güvenilirliğin ve araştırmacının rolünün sunumu genellikle belirsiz veya eksikti ve bu da tezler arasında tutarsızlığa işaret etmektedir. Çalışmaların çoğunda nitel araştırmalarda beklenen metodolojik titizlik konusunda yeterli ayrıntı bulunmamaktadır. Genel olarak, bulgular Türkiye'de eğitim bilimleri alanındaki doktora tezlerinde nitel araştırma yöntemlerinin etkili ve tutarlı kullanımında çeşitli metodolojik eksiklikler ve iyileştirme ihtiyacı olduğunu göstermektedir. Çalışmada, bu alanda gelecekte yapılacak araştırmaların kalitesini ve güvenilirliğini artırmak için ayrıntılı metodolojik bilgi sağlamanın ve nitel araştırma standartlarına uymanın önemi vurgulanmaktadır.