Devlet ve Vijilantizm İlişkileri Üzerine Bir Tipoloji

Modern devlet düşüncesi, liberal temellerinden yola çıkarak şiddet kullanma tekelinin sadece devlete ait olabileceği ön kabulüne dayanmaktadır. Bu bakış açısı Avrupa merkezci bir yaklaşımı içerisinde barındırsa da modern devletin iddia ettiği mutlak egemenlik düşüncesi, şiddet kullanma tekelinin kesin olarak devlette olması gerekliliği üzerine kurulmuştur. Ancak devletin, güvenlik ve düzeni, her zaman ve her koşulda sadece kendisinin sağladığını ifade etmek oldukça güçtür. Devletin bu temel ihtiyaçları karşılayamaması durumunda vatandaşların güvenlik ve düzen sağlama süreçlerine aktif olarak katıldıkları görülmektedir. Vatandaşların güvenlik ve düzenin sağlanmasına yönelik bu aktif katılımları da vijilantizm (vigilantism) olarak adlandırılmaktadır. Vijilantizmin asıl amacı müesses nizamın devamlılığını sağlamaktır. Aktif vatandaşın kendisini var olan sistemin bir parçası ve temsilcisi olarak görmesi ve hatta bazı durumlarda şiddet kullanması, modern devletin temel özelliklerinden olan şiddet tekelinin de vijilantizm eylemleri aracılığıyla bozulabileceğini göstermektedir. Vijilantizm eylemleri, bazı durumlarda devletten tamamen özerk bir biçimde gerçekleşmekteyken bazı durumlarda da devletin bu eylemlere göz yumması veya bu eylemleri açıktan desteklemesi söz konusudur. Vijilantizmin bu farklı karakteristikleri de ilgili literatürde farklı yönleriyle ele alınmış ve çeşitli tipolojiler sunulmuştur. Bu kapsamdaki tipolojilerden otonom vijilantizm, devlet tolereli vjilantizm ve devlet destekli vijilantizm tipleri bu çalışmada ayrıntılı bir biçimde sorgulanmakta ve yeniden kavramsallaştırılmaktadır. Çalışmada öncelikle vijilantizm kavramı ele alınmakta, bunun sonrasında da ilgili literatürde sıkça başvurulan tipolojiler analiz edilmektedir. Çalışmanın sonunda ise devlet ve vijilanti(ler) [vigilante(s)] arasındaki ilişkileri açıklama potansiyeli olduğu düşünülen bu tipoloji geliştirilmeye çalışılmaktadır.