Göç, Din ve Mekân Bağlamında Suriyeli Mültecilerin Yerleşme Süreçleri

Bu makale, 2011 yılında Suriye’de başlayan protestoların iç savaşa dönüşmesinin sonucunda milyonlarca Suriyelinin yerinden edilmesiyle ortaya çıkan göç olgusunu incelemektedir. Türkiye dini, kültürel ve coğrafi yakınlığı ve açık kapı politikası nedeniyle milyonlarca Suriyeli mülteciye ev sahipliği yapmaktadır. Genellikle göç çalışmaları konuya ev sahibi toplum veya devlet açısından bakarak uyum ve entegrasyon kavramlarını esas almaktadır. Bu araştırma ise analitik bir çerçeve olarak “yerleşme” kavramını kullanmaktadır. Bu, göçmen deneyimine odaklanarak göçmen merkezli bir yaklaşıma olanak tanımaktadır. Bu bağlamda mültecilerin yerleşme sürecinde mekânlara odaklanmak suretiyle dini kaynakların (kimlik, bilgi, ilişki ve pratik) nasıl bir işlev gördüğünü ve göçmenlerin yaşam deneyimlerini anlamak önem arz etmektedir. Araştırmanın verileri, Suriyeli mülteciler ile din konusuna odaklanan ve nitel yöntemle yürütülen TR Dizin indeksinde taranan 20 makalenin bulgular kısmından elde edilmiştir. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın araştırma soruları şu şekildedir: Göçmenlerin “yerleşme” sürecinde mekanların rolü nedir? Mekanların dönüşümünde dini kaynakların işlevi nedir? Çalışma, göçmenlerin yeni ortamında dini kaynaklar (kimlik, bilgi, ilişkiler ve uygulamalar) aracılığıyla camiler, dernekler ve evler gibi mekanları dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır. Ancak, ev sahibi toplumdaki önyargılı tutumlar ve mülteciler ve yaşanan ayrımcılık deneyimleri yerleşme sürecini zorlaştırmaktadır. Bu makale, mültecilerin “yerleşme” sürecinde dini kaynakların oynadığı önemli rolü vurgulayarak göç/mülteci çalışmaları alanına önemli bir teorik ve pratik katkı sağlamayı amaçlamaktadır.