Küresel Bir Mesele Olarak Kudüs ve Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi’nin Küresel Barışa Katkısı Bağlamında Analizi
| dc.contributor.author | Özdemir, Faruk | |
| dc.date.accessioned | 2026-04-25T14:11:28Z | |
| dc.date.available | 2026-04-25T14:11:28Z | |
| dc.date.issued | 2025 | |
| dc.department | Sinop Üniversitesi | |
| dc.description.abstract | Bu makale, tarih boyunca dinî, kültürel ve politik bir merkez olarak önemini koruyan Kudüs’ün, günümüzde neden küresel bir mesele haline geldiğini tarihsel perspektifle ve barış tecrübeleri ekseninde ele almayı amaçlamaktadır. Kadim dönemlerden bu yana Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam gibi üç büyük semavî dinin kutsal kabul ettiği bu şehir, tarih boyunca defalarca el değiştirmiş ve her seferinde dini, siyasi ve sosyokültürel dengelerin merkezinde yer almıştır. Bu çerçevede, özellikle Hz. Ömer’in 638 yılında Kudüs’ü fethetmesinin ardından ilan ettiği ve \"Kudüs Emannamesi\" olarak bilinen barış belgesi hem tarihi hem de günümüz açısından dikkatle incelenmesi gereken önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Çalışmanın temel problemi, Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi’nin çok dinli ve çok kültürlü bir yapıyı koruma altına alan yaklaşımının, günümüzün karmaşık çatışma ortamında küresel barışa nasıl bir katkı sunabileceği sorusudur. Kudüs, sadece jeopolitik bir alan değil; aynı zamanda dini aidiyetlerin, kimlik mücadelelerinin ve uluslararası politikaların kesişim noktasında yer alan çok boyutlu bir yapıdır. Bu nedenle burada geliştirilen yönetim anlayışları ve barış pratikleri, yalnızca tarihi birer örnek değil, aynı zamanda bugüne ışık tutabilecek potansiyel modeller olarak da değerlendirilmektedir. Bu araştırmada literatür taraması yöntemi kullanılarak Taberî’nin Târîhu’t-Taberî (Târîhu’r-Rusül ve’l-mülûk) adlı 11 ciltlik eseri incelenmiştir. Ayrıca araştırmamıza katkı sağlayacak diğer hadis ve tarih kaynaklarından da istifade edilmiştir. Bu bağlamda makale, nitel bir araştırma yöntemi benimseyerek tarihsel doküman analizi ve literatür taraması teknikleriyle hazırlanmıştır. Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi, dönemin sosyo-politik koşulları ve fetih anlayışı çerçevesinde incelenmiş; belge, modern insan hakları normları, çok kültürlülük ilkeleri ve çağdaş uluslararası hukuk belgeleriyle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Aynı zamanda Kudüs’ün bugünkü politik durumu, şehirde yaşanan dini gerilimler, uluslararası aktörlerin Kudüs’e yönelik yaklaşımları ve kentsel dönüşüm süreçleri de bu analiz kapsamında değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi'nin, dönemin şartları göz önüne alındığında oldukça ileri düzeyde bir hoşgörü ve barış vizyonu sunduğu görülmüştür. Emanname, şehirde yaşayan Hristiyan ve Yahudi topluluklara dini ibadet özgürlüğü, can ve mal güvenliği, mülk edinme hakkı gibi temel hakları garanti altına almış; zorla din değiştirme ya da ibadet kısıtlaması gibi uygulamaları açıkça yasaklamıştır. Bu yönüyle belge, sadece bir fetih anlaşması değil, aynı zamanda çok kültürlü bir toplumda barış içinde bir arada yaşama ilkesinin kurumsallaştığı yazılı bir barış metni olma özelliği taşımaktadır. Makalenin ulaştığı temel sonuçlardan biri, Kudüs’ün bugün yalnızca bir toprak meselesi veya egemenlik çatışması değil; aynı zamanda ahlaki, dini ve kültürel sorumluluk içeren çok katmanlı bir küresel mesele olduğudur. Hz. Ömer’in yaklaşımı, bir askeri zaferin ötesinde, yönetime dair kapsayıcı ve adalet temelli bir barış anlayışı geliştirdiğini göstermektedir. Bu anlayış, çağdaş uluslararası toplumlar için örnek teşkil edebilecek bir yönetim ve barış modeli olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle Kudüs Emannamesi, modern barış çalışmalarında, çok dinli toplumların yönetimi ve dini hoşgörü açısından önemli bir tarihsel referans noktası olarak öne çıkmaktadır. | |
| dc.identifier.doi | 10.32955/neu.istem.2025.11.1.07 | |
| dc.identifier.endpage | 160 | |
| dc.identifier.issn | 2687-4148 | |
| dc.identifier.issue | 1 | |
| dc.identifier.startpage | 144 | |
| dc.identifier.trdizinid | 1325313 | |
| dc.identifier.uri | https://doi.org/10.32955/neu.istem.2025.11.1.07 | |
| dc.identifier.uri | https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1325313 | |
| dc.identifier.uri | https://hdl.handle.net/11486/7901 | |
| dc.identifier.volume | 11 | |
| dc.indekslendigikaynak | TR-Dizin | |
| dc.institutionauthor | Özdemir, Faruk | |
| dc.language.iso | en | |
| dc.relation.ispartof | Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi dergisi (Online) | |
| dc.relation.publicationcategory | Makale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı | |
| dc.rights | info:eu-repo/semantics/openAccess | |
| dc.snmz | KA_TR_20260420 | |
| dc.subject | Tarih | |
| dc.subject | Din Bilimi | |
| dc.subject | Uluslararası İlişkiler | |
| dc.title | Küresel Bir Mesele Olarak Kudüs ve Hz. Ömer’in Kudüs Emannamesi’nin Küresel Barışa Katkısı Bağlamında Analizi | |
| dc.title.alternative | Jerusalem as a Global Issue and Analysis of Hazrat Umar’s Jerusalem Covenant/Al-Amān in the Context of Its Contribution to Global Peace | |
| dc.type | Article |
