2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler öğretim programları ve 5. sınıf ders kitaplarının çatı değerler açısından incelenmesi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorKaraçalı Taze, Hülya
dc.contributor.authorArslan, Merve
dc.date.accessioned2026-04-25T14:09:34Z
dc.date.available2026-04-25T14:09:34Z
dc.date.issued2025
dc.departmentEnstitüler, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
dc.description.abstractSosyal Bilgiler dersi, bireylerin demokratik toplum düzenine uyum sağlayan, toplumsal sorumluluk bilincine sahip ve temel insani değerleri içselleştirmiş vatandaşlar olarak yetiştirilmesinde önemli bir role sahiptir. Bu bağlamda öğretim programlarında ve ders kitaplarında yer verilen değerlerin niteliği, değerler eğitiminin etkililiğini doğrudan belirlemekte; özellikle adalet, saygı ve sorumluluk gibi çatı değerlerin nasıl yapılandırıldığı ve öğrenme süreçlerine nasıl yansıtıldığı, değer eğitiminin sürekliliği ve bütünlüğü açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, 2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programları ile bu programlara göre hazırlanmış 5. sınıf ders kitaplarını değerler eğitimi bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmada çatı değerlerin öğrenme alanları, kazanımlar ve ders kitabı içerikleri içerisindeki dağılımı, kapsamı ve işleniş biçimi ortaya konulmuştur. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada veri toplama sürecinde doküman incelemesi tekniği, verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nın önceki programlara kıyasla değerler eğitimini daha bütüncül, yaşamla ilişkili ve öğrenci merkezli bir anlayışla ele aldığını; mahremiyet, merhamet ve mütevazılık gibi yeni değerlerin programa dâhil edilmesiyle değer eğitiminin kapsamının genişletildiğini ve değerlerin bilişsel düzeyle sınırlı kalmayarak davranışa ve yaşantıya dönük biçimde yapılandırıldığını göstermektedir. Ayrıca 5. sınıf ders kitapları karşılaştırıldığında, 2024 Sosyal Bilgiler ders kitabının çatı değerleri metinler, etkinlikler ve görseller aracılığıyla daha dengeli ve sistematik bir biçimde bütünleştirdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında değerler eğitiminin zaman içerisinde doğrudan aktarım temelli bir yapıdan uzaklaşarak, öğrencilerin değerleri içselleştirmelerini ve günlük yaşamlarında uygulamalarını hedefleyen bir anlayışa evrildiği görülmekte; bu doğrultuda gelecekte yapılacak program güncellemelerinde çatı değerlerin yaşam temelli, deneyim odaklı ve ölçülebilir öğrenme etkinlikleriyle daha sistematik bir yapıya kavuşturulması önerilmektedir.
dc.description.abstractThe Social Studies course plays a significant role in educating individuals as citizens who can adapt to a democratic social order, possess a sense of social responsibility, and internalize fundamental human values. In this context, the quality of the values included in curricula and textbooks directly determines the effectiveness of values education. In particular, how core values such as justice, respect, and responsibility are structured within curricula and reflected in learning processes is critical for the continuity of values education. The aim of this study is to comparatively examine the Social Studies Curricula of 2005, 2018, and 2024, together with the 5th-grade textbooks prepared in accordance with these curricula, within the framework of values education. The study focuses on the distribution and presentation of core values within learning areas, learning outcomes, and textbook content. A qualitative research design is employed, using document analysis as the data collection method and descriptive analysis for data interpretation. The findings indicate that the 2024 Social Studies Curriculum addresses values education in a more holistic, life-related, and student-centered manner compared to previous curricula. The inclusion of values such as privacy, compassion, and modesty has expanded the scope of values education, and values are structured beyond the cognitive level to support behavioral and experiential learning. In addition, the comparative analysis of 5th-grade textbooks shows that the 2024 Social Studies textbook integrates core values more systematically and in a balanced manner through texts, activities, and visual materials. Overall, the results demonstrate that values education in Social Studies curricula has evolved from a transmission-based approach toward an understanding that aims to enable students to internalize values and apply them in daily life. Accordingly, it is recommended that future curriculum revisions strengthen values education through life-based, experience-oriented, and measurable learning activities
dc.identifier.endpage201
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4hx8aZTwA2fYuynkBTNOMjLyP43DzfmZ8_RovUWJ7GCxj
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11486/7730
dc.identifier.yoktezid997510
dc.institutionauthorArslan, Merve
dc.language.isotr
dc.publisherSinop Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260420
dc.subjectEğitim ve Öğretim
dc.subjectEducation and Training
dc.title2005, 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler öğretim programları ve 5. sınıf ders kitaplarının çatı değerler açısından incelenmesi
dc.title.alternativeA comparative study of core values in the 2005, 2018, and 2024 Social Studies curricula and 5th grade textbooks
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Tez Koleksiyonu