Türkiye müfredat kaynaklarındaki matematik içeriklerinin bağlamsal gerçeklik seviyelerinin araştırılması

Çalışmanın amacı: Bu çalışma, Türkiye’deki müfredat kaynaklarının (ders kitapları ve ulusal sınavlar) gerçeklik düzeyini araştırmayı amaçlamaktadır. Materyal ve Yöntem: Nitel bir doğaya sahip olan mevcut araştırma, müfredat kaynaklarının bağlamsal gerçeklik durumlarını incelemek için doküman analizi yöntemini kullanmıştır. Bu çalışmanın kaynağını, 2018 yılından itibaren uygulanan ortaöğretim kurumları için merkezi sınavlar (CASEI) ve bir ortaokul matematik ders kitabı oluşturmaktadır. Müfredat kaynaklarının gerçeklik yapısını belirlemek amacıyla 749 içerik (609 ders kitabından ve 140 sınavdan) incelenmiştir. Matematiksel problemlerin bağlamsal gerçeklik düzeyini ortaya koymak amacıyla, olay, soru, dil kullanımı, bilgi/veri varlığı, bilgi/veri gerçekçiliği, bilgi/veri özgüllüğü ve duyuşsal amaç unsurlarını içeren bir rubrik kullanılmıştır. Bulgular: Sonuçlar, ders kitaplarındaki ve sınavlardaki soruların önemli bir bölümünün (%90’dan fazla) düşük uyum seviyesinde kaldığını göstermektedir. Buna karşılık, bağlamsal gerçekçilik açısından iyi uyum seviyesine ulaşan soru sayısı oldukça sınırlıdır; ders kitaplarında yalnızca 3 ve CASEI’de 4 soru bulunmaktadır. Mevcut çalışmanın sonuçları ayrıca her iki kaynaktan bazı maddelerin toplam puan açısından kalıplaşmış puan seviyesine ulaştığını, ancak bağlamsal gerçekliğin bir veya daha fazla temel bileşenindeki yetersizlikler nedeniyle düşük uyum seviyesinde kategorize edildiğini ortaya koymaktadır. CASEI ve ders kitabı sorularındaki bağlamsal gerçeklik bileşenlerinin yeterlilik durumları değerlendirildiğinde, dil kullanımı dışındaki bileşenlerde soruların büyük ölçüde yetersiz olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle soru, bilgi özgüllüğü ve duyuşsal amaç bileşenlerinde yetersiz problem oranı dikkat çekici şekilde daha yüksektir. Öte yandan, dil kullanımı bileşenine ek olarak, düşük oranlarda da olsa bilgi gerçekçiliği ve olay bileşenlerinde kabul edilebilir yeterlilik düzeyine sahip soru sayısının diğer bileşenlere göre daha yüksek olduğu söylenebilir. Ayrıca, ders kitaplarına kıyasla CASEI’de her bileşen için kısmen yeterli ve yeterli yeterliliğe sahip soru sayısı daha fazladır. Önemli Vurgular: Çalışmanın sonuçları, müfredat kaynaklarının bağlamsal gerçeklik çerçevesi açısından yetersiz olduğunu göstermiştir. Sonuçlar detaylı bir şekilde tartışılmış ve ilgili önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışmada tespit edilen yetersizliklerin öğretmen ve öğrenciler üzerindeki yansımalarının kapsamlı bir şekilde anlaşılabilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca, problemlerin bağlamsal uygunluk düzeylerini artırmaya yönelik müdahale çalışmaları bu konudaki mevcut alan yazınına katkı sağlayacaktır. Bağlamsal gerçekçilikle ilgili yeterliklerin farklı müfredat kaynaklarındaki yansımalarını inceleyen araştırmaların yapılması önerilmektedir.