BİRİNCİ KUŞAK KURUMSAL VE DAVRANIŞSAL İKTİSAT OKULLARININ ANAAKIM İKTİSADA ELEŞTİRİLERİ

Anaakım iktisat iki temel varsayım üzerine temellenir. Bunlar, araçsal rasyonalite ve metodolojik bireyciliktir. Anaakım iktisadın üzerine inşa edildiği rasyonalite ve metodolojik bireycilik varsayımları sonucunda ise homo economicus “ideal tip”i doğmuştur. Homo economicus, gerçekçi olmaması ve ekonomik hayatın karmaşıklığını yakalayamaması nedeniyle heterodoks iktisat okullarınca eleştirilmiştir. Bu eleştirilerde, homo economicusun insan davranışında etkili olan toplumsal ve kültürel yapıları, psikolojik ve bilişsel faktörleri, zaman ve mekânın önemini dikkate almadığı vurgulanmıştır. Bu çalışmada, iki farklı heterodoks iktisat okulunun, birinci kuşak kurumsal ve davranışsal iktisat okullarının anaakım iktisadın temel varsayımlarına yaptıkları eleştirilerin içeriği ve birbirleriyle ilişkileri ele alınmaktadır. Bu okullar, odak noktaları ve teorik yapıları farklı olsa da homo economicus modelinin eksiklikleri konusunda mutabıktırlar; insan davranışının yalnızca bireysel çıkar temelli rasyonalite çerçevesinde anlaşılamayacağını savunurlar. Çalışmamızda, iktisadın yaşadığımız dünyayı daha bütünsel bir kavrayışla yorumlayabilmesi için çok boyutlu bir perspektif kazanması gerektiği, bunun için ise disiplinlerarası bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğu savunulmaktadır.