Yaban Romanı Örneğinde Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan’ın Aydın-Halk Ayrımının Tartışılması

Aydın ve halk arasındaki çatışma hem Türk düşünce dünyasında hem de çeşitli dönemlerin edebî metinlerinde tartışılmıştır. Millî edebiyat döneminin önemli kalemlerinden sosyolog Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları adlı eserinde halka yönelmeyi ilke edinmiş ve halka yönelişin nasıl olması gerektiği hakkındaki görüşlerini, bu çalışmasının “Halka Doğru” başlığında anlatmıştır. Dönemin pek çok yazarı gibi Yakup Kadri Karaosmanoğlu da Gökalp’in “Halka Doğru” teorisinden etkilenmiştir. Özellikle Yaban adlı romanında bu yönelişin izlerini görmek mümkündür. Aynı zamanda eserin yayınlanmasından yıllar sonra da psikolog ve sosyolog Mümtaz Turhan, halk ve aydınlar arasındaki ilişkiyi ve ülkenin medeniyetler seviyesine yükselmesi konusundaki halk ve aydınların sorumluluklarını tartışmıştır. Halkın bilgilendirilmesi için aydını sorumlu tutan Turhan, halkın sahip olduğu millî değerleri yüceltmiş ve onların korunması gerektiğini sıklıkla dile getirmiştir. Farklı tarihler içinde aydın ve halk arasındaki münasebetlerin nasıl olması gerektiği düşünce dünyamızdaki tartışılan meselelerden biri olarak varlığını devam ettirmiştir. Bu çalışmada Ziya Gökalp ve Mümtaz Turhan’ın aydın ideali ışığında Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaban adlı romanında aydın ile halk arasındaki ilişki tartışılacaktır. Romanın halk ve aydın arasındaki ilişki hangi boyutta olmalı, aydınların sorumlulukları nelerdir, halkın sahip olduğu değerler hangileridir, aydınların halka yönelişi nasıl olmalıdır gibi sorulara verdiği cevaplar ele alınacaktır.