Türkiye'nin ulusal güvenlik dinamikleri çerçevesinde savunma sanayi, savunma harcamaları ve terörizm arasındaki ilişki üzerine bir inceleme

Bu çalışmada ulusal güvenlik dinamikleri olan siyasi, ekonomik, toplumsal, çevresel ve siber güvenlik çerçevesinde savunma sanayii, savunma harcamaları ve terörizm arasındaki ilişki Türkiye özelinde analiz edilmiştir. Çalışma, 1923–2025 dönemini kapsayacak biçimde; 1923-1949, 1950-1974, 1975-1985, 1986-2006 ve 2007-2025 olmak üzere 5 dönemde incelenmiştir. Savunma harcamaları, savunma sanayii üretim verileri ve terör saldırı istatistikleri üzerinden nicel analizler yapılmış, literatür taraması ve doküman incelemesiyle nitel veriler desteklenerek karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Bulgular, savunma harcamalarının ve yerli ve milli üretim temelli savunma sanayiinin yalnızca terör saldırılarının seyrini değiştirmediğini aynı zamanda güvenlik anlayışının dönüşümünde ve Türkiye'nin bölgesel ve küresel caydırıcılığında da belirleyici rol oynadığını göstermiştir. Türkiye'nin ulusal güvenlik yaklaşımı; iç ve dış etkenler, teknolojik gelişmeler, küresel değişimler, toplumsal-siyasal dinamikler ve çevresel faktörler doğrultusunda sürekli dönüşüm yaşamıştır. Bu bağlamda ulusal güvenlik politikalarının salt askeri odaklı değil; ekonomik, siyasi, toplumsal, çevresel ve teknolojik bileşenleri de kapsayacak biçimde bütüncül olarak tasarlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

In this study, the relationship among the defense industry, defense expenditures, and terrorism is analyzed within the framework of national security dynamics, including political, economic, social, environmental, and cyber security, with a specific focus on turkey. The research covers the perıod 1923–2025 and ıs examıned ın fıve sub-perıods: 1923–1949, 1950–1974, 1975–1985, 1986–2006, and 2007–2025. Quantıtatıve analyses are conducted usıng defense expendıture data, defense ındustry productıon fıgures, and terrorism statistics, while qualitative data are enriched through literature review and document analysis, thereby adopting a mixed-methods approach. The fındıngs reveal that defense expendıtures and the domestıc, natıonally based defense ındustry not only ınfluence the trajectory of terrorıst attacks but also play a decısıve role ın the transformatıon of the securıty concept and ın enhancıng turkey's regional and global deterrence. Turkey's natıonal securıty approach has undergone contınuous transformatıon shaped by ınternal and external factors, technologıcal developments, global changes, socıo-polıtıcal dynamıcs, and envıronmental consıderatıons. In this context, the study concludes that national security policies should not be designed solely with a military focus but rather be developed in a holistic manner, incorporating economic, political, social, environmental, and technological components.