Yazar "Ergin, Emre" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • [ X ]
    Öğe
    Endülüs tefsir geleneği: Müfessirler ve eserleri
    (Sinop Üniversitesi, 2025) Ergin, Emre; Gürman, Ceyda
    Endülüs, İslâm medeniyetinin Batı Avrupa'daki en parlak ve en önemli ilim ve kültür merkezlerinden biridir. Bu bölge, tefsir ilminde de özel bir yer edinmiş ve çok sayıda müfessirin yetiştiği bir bölge olmuştur. Endülüslü müfessirler, doğu İslâm dünyasından aldıkları ilmî mirası, bölgenin sosyal, siyasî ve kültürel dinamikleriyle harmanlayarak hem rivayet hem de dirayet tefsir yöntemlerini ustalıkla birleştirmiştir. Bu süreçte, dilbilimsel analizlere büyük önem verilmiş, fıkhî ve kelâmî yorumlar dikkate alınmış, tasavvufî yorumlarla da Kur'an'ın manevi boyutları derinlemesine incelenmiştir. Endülüs'ün siyasî ve sosyal tarihi hakkında genel bilgiler verilen bu tezde ana konu Endülüslü müfessirler ve tefsirlerini tanıtmaktır. İbn Atıyye el-Endelüsî'nin (ö. 541/1147) el-Muharrerü'l-vecîz adlı eseri, Endülüs tefsir geleneğinin metodolojik zenginliğini ortaya koyan önemli bir çalışmadır. İbn Atıyye, âyetlerin dil ve gramer yapısını analiz ederken, aynı zamanda fıkhî hükümleri ve kıraat farklılıklarını da dikkate almıştır. Benzer şekilde, Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin (ö. 745/1344) el-Bahrü'l-muhît adlı eseri, Arap dilinin nahiv, sarf ve belâgatt kuralları üzerine yoğunlaşarak, Kur'an'ın nazmını anlamada dilbilimsel bir derinlik sunmuştur. Bu dilsel ve edebî yaklaşım, Endülüs'te tefsir faaliyetlerinin temel unsurlarından biri olmuştur. Endülüs tefsir geleneğinde, fıkhî yorumlar da önemli bir yer tutmaktadır. Kurtubî'nin (ö. 671/1273) el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân'ı tüm âyetlerin tefsirini kapsamakla birlikte hassaten fıkhî izahlarla ön plana çıkar. İbnü'l-Arabî'nin (ö. 543/1148) Ahkâmü'l-Kur'ân adlı eseri ise Kur'an âyetlerinden şer'î hükümler çıkarmada Mâlikî mezhebinin esaslarına dayalı bir yaklaşım sergilemiştir. Bu eser, Kur'an'ın hükümlerini sistematik bir şekilde ele alarak, İslâm hukukunun temel prensiplerini tefsir üzerinden açıklamıştır. Fıkhî tefsirin yanı sıra, İbn Berrecân (ö. 536/1142) gibi tasavvufî yönü güçlü müfessirler de Kur'an'ın bâtıni ve manevi anlamlarını ön plana çıkarmış, âyetlerin derin anlam katmanlarına ulaşmaya çalışmıştır. Tezde ele alınan diğer müfessirler ve eserleri şunlardır: İbn Ebû Zemenîn (ö. 399/1008) ve Tefsirü'l-Kur'âni'l-Aziz'i, Mekkî b. Ebû Tâlib (ö. 437/1045) ve el-Hidâye ilâ bulûği'n-nihâye'si, Mehdevî (ö. 440/1048) ve et-Tahsîl'i, İbnü'l-Feres el-Gırnâtî (ö. 597/1201) ve Ahkâmü'l-Kur'ân'ı, İbnü'z-Zübeyr es-Sekafî (ö. 708/1308) ve Milâkü't-te'vîl'i, İbn Cüzey el-Kelbî (ö. 741/1340) ve et-Teshîl li-ulûmi't-tenzîl'i. Endülüs tefsîr geleneği, İslâm ilim geleneğinin çeşitliliğini ve derinliğini yansıtan zengin bir miras bırakmıştır. Bu çalışmada, Endülüs'te tefsir ilminin yöntem bakımından incelenmesi, bölgenin tefsir ilmine katkısının ortaya konması ve tefsir geleneğindeki yerlerinin tayin edilmesi hedeflenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Tefsir, Müfessir, Endülüs, Kur'an, Gelenek