Tekir, SüleymanÜnal, Meltem2026-04-252026-04-252026https://hdl.handle.net/11486/781006.09.2026 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.Tarih boyunca toplumsal hayat biçimleri, ticari faaliyetler ve savaşlar salgın hastalıkların kolayca yayılmasına zemin hazırlamış ve milyonlarca insanın ölümüne yol açmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın yarattığı siyasi, ekonomik ve sosyal çöküntünün beraberinde getirdiği sağlıksız ortam, başta Avrupa olmak üzere tüm dünyayı derinden sarstığı gibi Osmanlı Devleti'ni de ağır biçimde etkilemiştir. Bu çalışmada, 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nden 11 Ekim 1922 tarihli Mudanya Mütarekesi'ne kadar uzanan Mütareke Dönemi boyunca İstanbul'un sağlık hayatında yaşanan değişim ve gelişmeler birincil kaynaklar ışığında bütüncül bir perspektifle ele alınmaktadır. Bu dönemde İstanbul halkı; İspanyol gribi, kolera, verem, tifüs ve frengi başta olmak üzere pek çok salgın hastalığın tehdidiyle karşı karşıya kalmış, bu salgınlar binlerce kişinin ölümüne neden olmuştur. Hastalıklarla mücadele kapsamında Osmanlı hükümeti, Sıhhiye Müdüriyeti ve çeşitli yardım ve mücadele cemiyetleri karantina uygulamaları, zorunlu aşılama programları ve çeşitli yasal düzenlemeleri hayata geçirmiştir. Dönemin gazete ve dergileri de halkı bilinçlendirme işlevi üstlenerek salgın hastalıklara karşı alınması gereken önlemleri kamuoyuyla paylaşmıştır. Öte yandan İstanbul'da faaliyet gösteren kamu ve azınlık hastaneleri, artan hasta sayısına cevap verebilmek amacıyla yatak kapasitelerini artırmıştır. Çalışma yalnızca salgın hastalıkların seyrini ortaya koymakla kalmamakta, aynı zamanda işgal koşulları ve siyasi belirsizlik ortamında şekillenen sağlık politikalarını da toplumsal ve kurumsal boyutlarıyla incelemektedir. Bu yönüyle araştırma, Osmanlı yönetiminin kriz dönemlerinde sağlık alanında aldığı önlemleri, kurumların işleyişindeki değişimleri ve toplumun salgın hastalıklarla mücadelesini tarihsel bağlam içinde değerlendirmektedir. Araştırmada Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi, dönemin süreli yayınları ile kitap, makale, tez ve hatırat türündeki ikincil kaynaklar sistemli biçimde kullanılmıştır.Throughout history, patterns of social life, commercial activities, and wars have provided fertile ground for the rapid spread of epidemic diseases, resulting in the deaths of millions. The unhealthy conditions brought about by the political, economic, and social collapse of the First World War profoundly affected not only Europe but the entire world, including the Ottoman Empire. This study examines, from a holistic perspective and in light of primary sources, the changes and developments in the health conditions of Istanbul throughout the Armistice Period, spanning from the Armistice of Mudros signed on 30 October 1918 to the Armistice of Mudanya on 11 October 1922. During this period, the people of Istanbul faced the threat of numerous epidemic diseases - most notably the Spanish flu, cholera, tuberculosis, typhus, and syphilis - which claimed the lives of thousands. In the struggle against these diseases, the Ottoman government, the Directorate of Health (Sıhhiye Müdüriyeti), and various relief and combat societies implemented a range of measures, including quarantine practices, compulsory vaccination programs, and legislative regulations. The newspapers and journals of the period also assumed the role of public education, disseminating the necessary precautions against epidemic diseases to a wider audience. Furthermore, public and minority hospitals operating in Istanbul expanded their bed capacities in order to accommodate the growing number of patients. The study not only traces the course of epidemic diseases but also examines, in both social and institutional dimensions, the health policies shaped under conditions of occupation and political uncertainty. In this respect, the research situates within their historical context the measures taken by the Ottoman administration in the field of public health during times of crisis, the transformations in institutional functioning, and society's struggle against epidemic diseases. The study draws systematically on documents from the Ottoman Archives of the Presidency of State Archives of the Republic of Türkiye, contemporary periodicals, and secondary sources including books, articles, theses, and memoirs.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessHalk SağlığıPublic HealthTarihDoctoral Thesis1329998321